دانشگاه شهید بهشتی نقد زبان و ادبیات خارجی 20087330 مقالات آماده انتشار 2026 05 02 Beyond External Colonialism: Intra-Societal Tensions and Female Consciousness in Buchi Emecheta’s Second Class Citizen فراسوی استعمار بیرونی: تنش های درون‌جامعه‌ای و آگاهی زنانه در رمان شهروند درجه‌دواثر بوچی امه چه تا 106953 10.48308/clls.2026.243808.1438 FA یلدا منصوری دپارتمان ادبیات انگلیسی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکز،تهران، ایران 0009-0003-1922-1954 زهرا بردباری دپارتمان ادبیات انگلیسی دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه ازاد اسلامی واحد تهران مرکز تهران ایران 0000-0002-3507-2413 نگار شریف دپارتمان ادبیات انگلیسی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکز،تهران، ایران 0000-0001-9983-6737 Journal Article 2026 03 18 Abstract<br>Introduction: Buchi Emecheta’s novel Second-Class Citizen has been interpreted through the lenses of racial discrimination, migration, and the colonial relationship between the colonizer and the colonized. While these perspectives are essential for understanding the broader historical context of the novel, an exclusive focus on external oppression risks overlooking the complex intra communal dynamics that shape the lived experiences of its female protagonist, Adah. This study aims to move beyond the framework of external colonial domination by examining how everyday interactions within family structures, marital relationships, and intra community networks reproduce forms of gendered inequality. Drawing on a cognitive postcolonial approach, the article explores how social expectations, emotional responses, and internalized social categories influence the formation of Adah’s subjectivity and her gradual development of female consciousness.<br>Background of the Study:<br>Scholarship on Buchi Emecheta’s Second-Class Citizen often highlights Adah’s experiences with racism and economic hardship in Britain, focusing on external structural inequalities. Authors like Marie Umeh and M.J. Daymond suggest these analyses can sometimes overlook the significant intra-communal patriarchal pressures that shape Adah’s life. Nancy Topping Bazin and Gomatam Mohana Charyulu also present the complexities of navigating societal expectations within the community. Emecheta illustrates how oppression mirrors through mechanisms of moral judgment and social surveillance, a perspective explored by Donna Haraway. However, while all these reseraches focus on social and structural dimensions of Adah’s struggles, they pay less attention to the emotional and psychological aspects through which such pressures are internalized in her everyday life. The gradual accumulation of feelings such as exhaustion, shame, and emotional strain—produced through constant negotiation with family, community, and social expectations—remains relatively underexplored. The protagonist’s journey through childhood discrimination, marital struggles, motherhood, and professional challenges, as examined by researchers such as Bahmanpour, Nejadmohammad & Jabbari Khameneh, and Lennard J. Davis, highlights how deep and effective society’s beliefs about gender roles are. Emecheta complicates simple binaries of oppressor and oppressed, offering a portrayal of postcolonial female experience as a layered process of simultaneous domination and resistance. This study builds on existing scholarship by shifting attention to the internal, lived experience of social pressure in Second Class Citizen. By focusing on Patrick Colm Hogan’s cognitive–postcolonial framework, it shows how Adah’s emotional life, memory, and sense of self is developed in response to these pressures. رمان شهروند درجه‌دو اثر بوچی امه‌چه‌تا اغلب در چارچوب مفاهیمی چون تبعیض نژادی، مهاجرت و مناسبات استعمارگر/استعمارشده تحلیل شده است. هرچند این خوانش‌ها در تبیین زمینه‌های تاریخی و اجتماعی اثر اهمیت دارند، تمرکز صرف بر ساختارهای بیرونی ستم، بخش مهمی از تجربهٔ زیستهٔ زنانه را در حاشیه قرار می‌دهد. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی پسااستعماری شناختی نشان میدهد که رنج آدا، شخصیت اصلی رمان، نه تنها پیامد سلطهٔ نژادی و شرایط مهاجرتی، بلکه حاصل بازتولید نابرابری در روابط روزمره، خانواده، ازدواج و شبکه‌های درون‌جامعه‌ای نیز هست. این مطالعه با بهره‌گیری از مفاهیمی چون هویت دسته‌ای، هویت عملی، حافظهٔ عاطفی و موقعیت‌مندی در نظریهٔ پاتریک کُلم هوگان بررسی می‌کند که چگونه فشارهای اجتماعی و فرهنگی در سطح ادراک، احساس و واکنش‌های ذهنی شخصیت درونی می‌شوند و در شکل‌گیری آگاهی زنانه نقش می‌یابند. تحلیل رمان نشان می‌دهد که برچسب «شهروند درجه‌دو» نه فقط در مواجهه با ساختارهای استعماری جامعهٔ میزبان، بلکه در مناسبات صمیمی، روابط خانوادگی و تعاملات درون‌گروهی نیز بازتولید می‌شود. در عین حال، مقاله با پرهیز از رویکرد قربانی‌محور، بر اشکال ظریف و تدریجی مقاومت آدا تمرکز دارد و نشان می‌دهد که آگاهی زنانه در این رمان از خلال انباشت تجربه‌های روزمره، بازاندیشی عاطفی و چانه‌زنی مداوم با ساختارهای قدرت شکل می‌گیرد. از این منظر، این پژوهش می‌کوشد با پیوند دادن نقد پسااستعماری و رویکردهای شناختی، امکان نوعی خوانش پسااستعماریِ شناختی را مطرح کند که می‌تواند در مطالعهٔ تجربه‌های ذهنی و عاطفی شخصیت‌ها در دیگر متون ادبی پسااستعماری نیز به کار گرفته شود. https://clls.sbu.ac.ir/article_106953_b8576eb4258051567d4839688fd4bb08.pdf