palette
سنجش و ارزیابی میزان تاب‌آوری مناطق شهری در برابر سیلاب‌های شهری (مطالعه موردی: شهر ارومیه)
شهریار خالدی, منیژه قهرودی, قاسم فرهمند

چکیده

مدیریت سیلاب متضمن کاهش اثرات و خطرات است، اما حذف اثرات و خطرات تقریباً ناممکن است. دلیل این امر، محدودیت‌های مالی و دانش محدود و اندک ما انسان‌ها است. یکی از راهکارهای کاهش اثرات در برابر مخاطرات، تاب‌آوری است. بررسی پیشینه مطالعات نشان می‌دهد که ارتقاء تاب‌آوری در برابر بلایای طبیعی، تحت­تأثیر عوامل اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و مدیریتی قرار دارد. بر همین اساس هدف اصلی این پژوهش بررسی ساختارهای یاد شده بر تاب‌آوری شهر ارومیه در برابر سیلاب شهری است. روش­شناسی مطالعه حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش پیمایشی و توصیفی – تحلیلی می‌باشد. یافته‌های پژوهش نشان داد که از لحاظ تاب‌آوری اجتماعی- فرهنگی، منطقه 3 شهر ارومیه با میانگین (30/65) مطلوب‌ترین منطقه، از لحاظ اقتصادی و مدیریتی، منطقه 5 شهر ارومیه با میانگین (74/24 و 64/32) مطلوب‌ترین منطقه از لحاظ تاب‌آوری اقتصادی و مدیریتی می‌باشد. همچنین از لحاظ تاب‌آوری کالبدی منطقه 4 شهر ارومیه به علت برخورداری از امکانات زیرساختی بهتر (دسترسی به مراکز درمانی، آتش­نشانی، بیمارستانی و...) مطلوب‌ترین منطقه از لحاظ تاب‌آوری کالبدی در برابر سیلاب شهر می‌باشد. در نهایت جمع­بندی میانگین کل شاخص‌ها نشان داد که منطقه 3 شهر ارومیه مطلوب‌ترین منطقه و منطقه 4 شهر ارومیه نامطلوب‌ترین منطقه از لحاظ تاب‌آوری در برابر سیلاب شهری می‌باشد.

واژگان کلیدی
سیلاب شهری، تاب‌آوری، مدل تحلیل شبکه‌ای، شهر ارومیه.

منابع و مآخذ مقاله

-حسین زاده، س.ر. و جهادی طرقی، م.، 1386. اثرات گسترش شهر مشهد بر الگوی زهکشی طبیعی و تشدید سیلاب‌های شهری، پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 92، صص 213-233.

-رضایی، م.ر.، 1392. ارزیابی تاب آوری اقتصادی و نهادی جوامع شهری در برابر سوانح طبیعی مطالعه موردی: زلزله محله‌های تهران، فصلنامه مدیریت بحران، شماره 3، صص 25- 36.

-رفیعیان، م.، رضایی، م.ر.، عسکری، ع.، پرهیزکار، ا. و شایان، س.، 1390. تبیین مفهومی تاب آوری و شاخص سازی آن در مدیریت سوانح اجتماع محور (cbdm)، برنامه‌ریزی و آمایش فضا، شماره 4، زمستان 1390، صص 19-41.

-رمضان زاده لسبوئی، م. و بدری، س.ع.، 1393. تبیین ساختارها اجتماعی - اقتصادی تاب آوری جوامع محلی در برابر بلایای طبیعی با تأکید بر سیلاب مطالعه موردی: حوضه‌های گردشگری چشمه کیله تنکابن و سردآبرود کلاردشت، فصلنامه علمی- پژوهشی و بین‌المللی انجمن جغرافیای ایران، سال دوازدهم، شماره 40، صص 109-131.

-سپهر، ع. و کاویان، ر.، 1393. طبقه‌بندی تحمل پذیری مناطق شهری کلان‌شهر مشهد به مخاطرات محیطی با استفاده از برنامه‌ریزی خطی تعامل تناوبی سیموسSIMUS ، فصلنامه جغرافیا و مخاطرات محیطی، سال سوم، شماره 9، صص 125-141.

-فنی، ز. و معصومی، ل.، 1395. سنجش و ارزیابی تأثیر سبک زندگی بر میزان تاب آوری شهری، مطالعه موردی محلات قیطریه و شکوفه شمالی در مناطق 1 و 19، فصلنامه مطالعات جامعه شناختی شهری، سال ششم، صص 61-84.

-معظمی، ب. و رحیمی، م.، 1395. سنجش و تدوین راهبردهای تاب آوری در مقابل بحران، در بافت قدیم شهری مورد پژوهی، محله فیض آباد کرمانشاه، فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، سال پنجم، شماره 18، صص 23-34.

-مهندسان مشاور طرح و آمایش، 1392. طرح جامع شهر ارومیه.

-Adger, W.N., 2000. ‘Social and ecological resilience; are they related?’ Progress in Human Geography, v. 24(3), p. 347-364.

-Allan, P. and Bryant, M., 2010. The critical role of open space in earthquake recovery: A Case Study, NZSEE Conference, Victoria University of Wellington, Wellington New Zealand.

-Caia, Y.P., Huang, G.H., Tana, Q. and Chen, B., 2011. Identification of optimal strategies for improving eco-resilience to floods in ecologically vulnerable regions of a wetland, Ecological Modeling, v. 222 , p. 360-369.

-Campana, N.A. and Tucci, E.M.C., 2001. predicting floods from urban development scenarios: Case study of the Diluvio basin, Porto Alegre, Brazil. Urban Water, v. 3, p. 113-124.

-Coppola, D., 2007. Introduction to International Disaster Management Elsevier.

-Fagan, B., 1999. Floods, Famines and Empires, New York, Basic Books.

-Gaillard, J.Ch., 2007. Resilience to traditional societies in facing natural hazards, Disaster prevention and management, v. 16(3), p. 522-544.

-Herrera, 2006. "Assessing dependence on water for agriculture and social resilience", Canberra:

Bureau of Rural Sciences.

-León‚ J. and March, A., 2014. “Urban morphology as a tool for supporting tsunami rapid resilience: A case study of Talcahuano, Chile”‚ Habitat International, July 2014, v. 43, p. 250-262.

-NOAA/ NWS, 2009. Flood losses: complication of flood loss statistics [Online], NOAA gov climate research Center. Available: http://www.weather.gov/oh/hic/flood stats/Flood Loss time series, shtml [Accessed25.08.2009].

-Rose, A., 2004. Defining and measuring economic resilience to disasters, Disaster Prevention and Management, v. 13, p. 307-314.

-Taheri, M.B. and Bozorgzade, M., 1996. Urban floods, Publication of Center of Considerations and Researches Urban Instrumental and Architecture, Tehran Iran.

-Tierney, K. and Bruneau, M., 2007. Conceptualizing and Measuring Resilience: A Key to Disaster Loss Reduction, TR News, p. 14–17.

-Vale, L.J. and Campanella, T.J., 2005. The Resilient City: How Modern Cites Recover from Disaster- Axioms of resilience; Oxford University Pre.

-Zhou, H., Jing’ai, W., Jinhong, W. and Huicong, J., 2010. Resilience to natural hazards: a geographic perspective, Natural Hazards, April 2010, v. 53(1), p. 21-41.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.