palette
جایگاهِ شکسپیر در فلسفه ی لویناس
مهرداد بیدگلی, شمس الدین رویانیان

چکیده

امانوئل لویناس، فیلسوف دیر آشنای قرن بیستم، در فلسفه‌پردازی خود، قبل از رونمایی از ایده­های نوین در سال 1961، متاثر از هنر بود. نه تنها هنر، بلکه به­طورِ پارادوکس گونه­ای ادبیات و ادیبانِ بزرگ جهان نیز وی را تحت تأثیر قرار داده بودند. درواقع متفکرانی نظیر داستایوفسکی، گوگول، سروانتس، و چهره­های بزرگ ادبیات­ ملل مختلف، خواه آگاهانه یا ناخودآگاه، در فلسفه و اندیشه­ی وی دستی داشته­اند و او خود به این نکته در مصاحبه­ای با فیلیپ نمو اشاره می­کند. اما باید گفت شکسپیر کسی است که وی به آثار او اشاره­ی ویژه­ای می­کند. خصوصاً در سال‌های آغازینِ تحقیق و پژوهش فلسفی خود از سال 1947 تا 1961، از او و نمایشنامه­های لیرشاه، هملت، مکبث و رومئو و ژولیت سخنانی به میان می­آورد که مستقیماً در راستای گسترش مفاهیمِ اساسیِ فلسفه­اش به کار گرفته می‌شوند. از این رو، تأثیری که وی از ادبیات و شکسپیر در جهت معرفی فلسفه­ی خود، «اخلاق به مثابه فلسفه­ی اولی»، گرفته است جای تأمل و بررسی دارد. در این راستا، این مقاله درنظر دارد تأثیر ادبیات و خصوصاً شکسپیر بر این فیلسوف را مورد بحث قرار دهد. پس از مقدمه­ای مختصر، به تشریح اشارات وی به شکسپیر در نوشته­هایش، با تأکید بر زمان و دیگری، می­پردازیم. درخلال این گفتگوها، جایگاه شکسپیر در اندیشه­ی لویناس را به بحث گذاشته و اهمیت او را برای این فیلسوف روشن می­کنیم.

واژگان کلیدی
لویناس، شکسپیر، ادبیات، خود یا همان، دیگری، دگربودگی یا غیریت، چهره

منابع و مآخذ مقاله

-آرین، آزیتا. (1394) «گریز از ساختار ادیپی در هملت». نقد زبان و ادبیات خارجی، دانشگاه شهید بهشتی، دوره-ی یازدهم، شماره‌ی پانزدهم، 77-109.

-خبازی کناری، مهدی. سبطی، صفا. (1395) «مسئولیت دربرابر مرگ دیگری: بنیاد سوژه در فلسفه لویناس». غرب شناسی بنیادی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هفتم، شماره ی دوم، 1-22.

-لویناس، امانوئل. (1947)، از وجود به موجود، ترجمه ی مسعود علیا، تهران، نشر ققنوس.

-نبی زاده نوده ی، رخشنده. احمدزاده، شیده. (1397) «جلوه‌هایِ امرِ نشانه‌ای در ساحتِ نمادین: خوانشِ گقتمانِ جنون در سه تراژدیِ برجسته‌ی ویلیام شکسپیر از دیدگاهِ جولیا کریستوا». نقد زبان و ادبیات خارجی، دانشگاه شهید بهشتی، دوره‌ی پانزدهم، شماره‌ی بیستم، 221-243.

-ویلیامز، اریک. (1373) «هایدگر، هولدرلین، تراکل و شعر معاصر آلمان». شعر. شماره‌ی پانزدهم، 46-51.

-Bradley, Andrew Cecil. Shakespearean Tragedy. London: Macmillan and Co, Limited St. Martin’s Street, 1924.

-Braunmuller, A. R (ed.). Macbeth. Edinburgh: Cambridge University Press. 1997.

-Derrida, Jacques. “Violence & Metaphysics: An Essay on the Thought of Emmanuel Levinas” Writing and Difference (1967). Trans. Alan Bass. London: Routledge & Kegan Paul Ltd, 1978.

-_____. Adieu to Emmanuel Levinas (1997). Trans. Pascale-Ann Brault and Michael Naas. California: Stanford University Press. 1999.

-Gold, Moshe. Sandor Goodhart. Of Levinas and Shakespeare: To See Another Thus. Indiana: Purdue University Press. 2018.

-Lehnhof, Kent. R. “Relation and Responsibility: A Levinasian Reading of King Lear”. Modern Philology, Vol. 111, No. 3, February 2014. pp. 485-509.

-Levinas, Emmanuel. Collected Philosophical Papers. Trans. Alphonso Lingis. Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers. 1987.

-_____. Entre nous: On thinking-of-the-other (1991). Trans. Michael B. Smith and B. Harshav. New York: Columbia University Press, 1998.

-_____. Ethics and Infinity (1982). Trans. Richard A. Cohen. Pittsburg: Duquesne University Press. 1985.

-_____. In the Time of Nations (1988). Trans. Michael B. Smith. London: Athlon Press. 1994.

-_____. Otherwise than being, or beyond essence (1974). Trans. Alphonso Lingis. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 1978.

-_____. Time and the Other (and Additional Essays). Trans. Richard A. Cohen. Pittsburgh: Duquesne University Press, 1987.

-_____. Totality and Infinity (1961). Trans. Alphonso Lingis. Pittsburgh: Duquesne University Press, 1969.

-Tambling, Jeremy. “Levinas and Macbeth’s ‘Strange Images of Death’”. Essays in Criticism, Vol. 54, Number 4, 2004. pp. 351-372.


ارجاعات