palette
از پرهیز تا رویارویی با خیره نگری و امر واقع: خوانشی لکانی از ”فیلم“ اثر بکت
شهره چاوشیان, جلال سخنور

چکیده
در صحنه‌ی ادبیات و هنر معاصر، نام سموئل بارکلی بکت همواره تداعی‌گر شاهکارهای بی‌‌بدیلی در عرصه‌ی داستان و ادبیات نمایشی است: با این وجود، دریافت جایگاه حقیقی این نویسنده و فضای آثارش بدون بررسی”فیلم،“ تنها فیلم‌نامه‌ی سینمایی او، میسر نخواهد بود. این مقاله خوانشی است روانکاوانه از ”فیلم“ که در چارچوب نظری ژک لکان و در پرتو مفاهیم کلیدی این حوزه صورت می‌گیرد. پژوهش حاضر مؤید جداگشت دو مفهوم چشم و خیره‌نگری در نظریه‌ی لکان و ”فیلم“ است: انگاشت چشم در این آثار در رابطه ای تنگاتنگ با خودآگاه، ذهنیت، فرد-بودگی و بازنمایی است؛ حال آن‌که، مفهوم خیره‌نگری با ناخودآگاه، مطلوب کوچک و تصویر ارتباطی ناگسستنی دارد.  انگاشت خیره‌نگری در ”فیلم،“ در سه لایه‌ی معنایی متفاوت تجسم می‌یابد: 1- خیره‌نگری در مفهوم ابژه‌ی مفقود، 2- خیره‌نگری در مفهوم ابژه‌ی جایگزین و 3- خیره‌نگری در مفهوم حس عدم تعلق، بیگانگی و یا تقلیل‌یافتگی. علاوه‌براین، تحلیل ”فیلم“ در پرتو نظریات روانکاوانه‌ی لکان نشانگر آن است که پرهیز شخصیت اصلی فیلم از نگاه خیره‌نگر دیگری کوچک و دیگری بزرگ، از یک‌سو، و گریز او از هنجارهای نظارت‌گر و گفتمان‌های غالب ایدئولوژیک، از سوی دیگر، به‌واسطه‌ی رویارویی غیرمترقبه‌ی او با امر واقع است که به‌صورت اختلالی در ساحت نمادین نمود می‌یابد.
واژگان کلیدی
سموئل بکت- ”فیلم“ - ژک لکان- خیرهنگری- امر واقع

منابع و مآخذ مقاله

- احمدزاده، شیده و سارا نازک‌دست. ”در انتظار گودو و خلأ کوگیتو. “ نقد زبان و ادبیات خارجی. 5، 2 (بهار و تابستان 1392):19-1.

- جانستون، آدریان. دانشنامۀ فلسفۀ استنفورد: ژاک لکان. ترجمه همین برین. تهران: انتشارات ققنوس، 1394.

- طهماسبی، کیوان. ” «خلأ » بازنمایی در مطالعات بکت با بررسی نمونه‌وار تفسیر دیوید لاج بر پینگ. “ نقد زبان و ادبیات خارجی. 9، 13 (پاییز و زمستان 1393): 113-95.

- هومر، شون. ژاک لاکان. ترجمه محمدعلی جعفری و سید محمدابراهیم طاهائی. تهران: انتشارات ققنوس، 1388.

- Beckett, Samuel. “Film. ” The Complete Dramatic Works: And Other Short Dramatic Pieces. London: Faber and Faber, 1986. 232-243.

- Boulter, Jonathan. Samuel Beckett: A Guide for the Perplexed. London: Continuum, 2008.

- Chanter, Tina. Gender: Key Concepts in Philosophy. London: Continuum, 2006.

- Henning, Sylvie Debevec. “Samuel Beckett's Film and La Derniere Bande: Intratextual and Intertextual Doubles.” Symposium: A Quarterly Journal In Modern Literatures 35, 2 (1981): 131-153.

- Lacan, Jacques. Écrits: The First Complete Edition in English. Transls. Bruce Fink, Héloïse Fink and Russell Grigg. New York: W.W.Norton & Co, 2005.

----. “Of the Gaze as Objet Petit a.” The Seminar Book XI.1964.138-147.

----. The Four Fundamental Concepts of Psycho-Analysis. Ed. Jacques-Alain Miller. Transl. Alan Sheridan. New York: W.W.Norton & Co, 1998.

----. “The Line and Light. ” The Seminar Book XI: The Four Fundamental Concepts of Psycho-Analysis. Ed. Jacques-Alain Miller. Transl. Alan Sheridan. New York: W.W.Norton & Co, 1998. 91-104.

----. “What Is a Picture?” The Seminar Book XI: The Four Fundamental Concepts of Psycho-Analysis. Ed. Jacques-Alain Miller. Transl. Alan Sheridan. New York: W.W.Norton & Co, 1998. 105-119.

- Leitch, Vincent B. et al. The Norton Anthology of Theory and Criticism. New York: Norton & Company, Inc., 2001.

- Ma, Yuanlong. “Lacan on Gaze.” International Journal of Humanities and Social Science 5, 10 (October 2015): 125–137.

- Perlmutter, Ruth. “Beckett's ‘Film’ and Beckett and Film.” Journal of Modern Literature 6, 1 (February 1977): 83–94.

- Schneider, Alan. “On Directing Samuel Beckett’s Film.” ubu.com. Feb.1969. Web. 2016.

< http://www.ubu.com/papers/beckett_schneider.html>

- Scott, Maria. “Deciphering the Gaze in Lacan's ‘Of the Gaze as Objet Petit a. ’” The DS Project: Image, Text, Space/Place, 1830-2015. Web. 2015.

- Van Wert, William F. “‘To Be Is to Be Perceived’. Time and Point of View in Samuel Beckett's FILM.” Literature Film Quarterly 8, 2 (April 1980): 133-140.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.